Wat maakt een kever een kever en een vlinder een vlinder?

Kevers is een enorm diverse groep. Wereldwijd zijn er meer dan 400.000 soorten. Dit maakt het de meest diverse groep van insecten tot nu toe! En toch kunnen we al die honderdduizenden kevers over dezelfde kam scheren. Al die soorten hebben harde dekschildjes. Denk aan het lieveheersbeestje of de meikever. Hun harde schildje beschermt de vleugels als een harnas. Dit maakt ze uniek onder de andere insecten.  

Bij vlinders denken we vaak meteen aan de kleurrijke fladderaars die overdag bloemen bezoeken, insecten waar bijna niemand bang van is. Maar verrassend genoeg vormen deze dagvlinders maar een klein deel van de hele groep. Het merendeel bestaat uit nachtvlinders, ofwel motten, die meestal wat minder in de schijnwerpers staan. 

Wat alle vlinders en motten uniek maakt, zijn hun vleugels met duizenden microscopische schubjes. Die zorgen niet alleen voor bescherming, maar ook voor de prachtige kleuren en patronen waar we zo van houden.

Vliegen vormen een enorm gevarieerde groep: er bestaan wel meer dan 100.000 soorten! Denk aan de bekende huisvlieg, maar ook aan strontvliegen, muggen of de vaak prachtig getekende zweefvliegen. 

Wat hen onderscheidt van andere insecten, is dat ze maar één paar vleugels hebben. Het tweede paar vleugels is door de evolutie veranderd in kleine knuppeltjes (haltertjes) die als evenwichtsorgaan dienen. Dankzij die ‘stabilisatoren’ kunnen vliegen razendsnel draaien en van richting veranderen. Dit verklaart meteen waarom ze zo lastig te vangen zijn. 

Misschien zou je het niet meteen zeggen, maar wespen, bijen en mieren zijn eigenlijk neefjes en nichtjes: ze horen allemaal bij dezelfde orde. Het kenmerk dat hen verbindt is de legboor van de vrouwtjes, waarmee ze hun eitjes kunnen afzetten. Bij veel soorten wespen en bijen is die legboor in de loop van de evolutie veranderd in een angel.  Handig om zich te verdedigen of hun prooi uit te schakelen. 

Toch zijn ze veel meer dan dat: bijen zorgen voor de bestuiving van bloemen, mieren bouwen indrukwekkende kolonies en hebben een complexe samenleving, en wespen houden andere insectenpopulaties onder controle. Een superbelangrijke groep dus! 

Op een warme zomeravond hoor je ze vaak overal: het tjilpen van krekels. Dat herkenbare geluid maken ze door met hun achterpoten langs hun vleugels te wrijven. Een typisch kenmerk van deze groep. 

Sprinkhanen en krekels hebben rechte vleugels en opvallend grote springpoten. Daarmee kunnen ze enorme sprongen maken, soms wel vele malen hun eigen lichaamslengte. In de berm, weides of op een warme zandige plek zie je ze vaak ineens wegspringen zodra je te dichtbij komt. 

Wie ooit een libel over het water zag scheren, weet hoe elegant en wendbaar ze zijn. Ze behoren tot de beste jagers ter wereld, met een succesratio van meer dan 90% bij hun aanvallen – ongeëvenaard in het dierenrijk! 

Toch brengen ze het grootste deel van hun leven niet vliegend, maar onder water door. Als nimf leven ze soms meerdere jaren in sloten, vijvers of plassen, terwijl hun volwassen leven boven water vaak maar enkele maanden duurt. Zowel onder als boven water zijn het uitstekende predatoren. 

Je kan ze makkelijk uit elkaar houden: libellen houden hun vleugels gespreid, juffers vouwen ze netjes samen. 

Wantsen en cicaden herken je aan hun steeksnuit, waarmee ze sappen uit planten zuigen. Voor tuiniers kan dat soms vervelend zijn, want sommige soorten kunnen schade veroorzaken aan bladeren en stengels. 

Toch zijn het belangrijke schakels in de natuur. Ze vormen voedsel voor talloze andere insecten, spinnen en vogels. Daarnaast zijn ze zelf vaak verrassend mooi of opvallend getekend: denk aan de groene schildwants of de felgekleurde bloedcicade. 

Kortom: misschien niet altijd even geliefd, maar wél onmisbaar in het ecosysteem.