Vijf paddenstoelen die je moet kennen

Vraag je een kind om een paddenstoel te tekenen en gegarandeerd krijg je een voorstelling van de vliegenzwam. De iconische rode hoed met witte stipjes komt precies rechtstreeks uit de sprookjeswereld.  

De naam vliegenzwam komt uit een oud gebruik: stukjes van de paddenstoel werden in melk gelegd om vliegen te lokken. Door de giftige stoffen stierven ze na het drinken. Het was dus de vliegenmepper van vroeger. 

Je vindt de vliegenzwam vaak in de buurt van berken en dennen, waarmee hij een nauwe samenwerking aangaat via zijn wortels. Hoewel hij er aantrekkelijk uitziet, is hij giftig en dus niet eetbaar. Toch speelt hij een belangrijke rol in het bos, want dankzij zijn samenwerking met bomen helpt hij hen voedingsstoffen op te nemen. 

Aan de naam kan je zien dat biologen niet altijd veel inspiratie hebben om namen te verzinnen. Ze zien eekhoorns eten aan een paddenstoel en voilà, de naam is gevonden: eekhoorntjesbrood. Het had evengoed mensenbrood kunnen zijn want het is een favoriete onder de mensen. In de Italiaanse keuken staat hij bekend als porcini.  

Je kan hem herkennen aan zijn dikke steel en bruin hoedje. Je vindt hem in bossen onder loof- en naaldbomen, waar hij net als de vliegenzwam samenwerkt met de wortels. De naam eekhoorntjesbrood verwijst naar het idee dat zelfs eekhoorns er graag van zouden eten, al zijn zij in werkelijkheid vooral op noten uit.  

De inktzwam is een paddenstoel die je eigenlijk moet volgen van jong tot oud. Hij begint als een wit kegeltje, waarna het hoedje zich opent. Niet veel later verandert dat hoedje in een zwarte, slijmerige brij die sterk aan inkt doet denken. Die vloeistof werd vroeger zelfs echt gebruikt om mee te schrijven. 

De porseleinzwam is een van de mooiste paddenstoelen in onze bossen. Zijn glanzend witte hoedje lijkt bijna doorzichtig en doet denken aan fijn porselein. Je vindt hem vooral op dode of verzwakte beuken, waar hij in groepjes uit de stammen groeit. Door zijn gladde, slijmerige oppervlak glinstert hij prachtig in het herfstlicht en is hij een favoriet bij natuurfotografen. Ondanks zijn tere uiterlijk speelt ook hij een belangrijke rol in het bos: hij helpt dode bomen af te breken en zo voedingsstoffen terug in de kringloop te brengen. 

Het elfenbankje doet zijn naam alle eer aan: kleine waaiertjes die in trapjes boven elkaar groeien, alsof elfjes er zo op zouden kunnen neerploffen. Je ziet ze vaak op dode boomstammen of takken, meestal in grote groepen. De dunne hoedjes hebben mooie, concentrische ringen in verschillende tinten bruin, grijs en soms zelfs blauw. Omdat ze hout helpen afbreken, zijn elfenbankjes belangrijke opruimers in het bos.