Ga naar de inhoud
Beschrijving
De staartmees is een klein, aandoenlijk vogeltje dat meteen opvalt door zijn bolle lijfje en uitzonderlijk lange staart, die bijna net zo lang is als de rest van zijn lichaam. Zijn verenkleed is zacht en sierlijk: wit en roze getint met donkere vleugelstrepen, en bij sommige vogels loopt er een donkere streep over de kop. Met zijn ronde vormen en fijne kleuren lijkt hij haast een pluizig kunstwerkje van de natuur.
Hoewel zijn naam anders doet vermoeden, is de staartmees geen echte mees. Hij behoort tot een aparte familie, en is dus niet verwant aan kool- of pimpelmezen. Toch deelt hij met hen de beweeglijke en levendige manier van foerageren, wat de verwarring begrijpelijk maakt.
Je ziet de staartmees zelden alleen: hij trekt rond in kleine, sociale groepjes, die voortdurend tjilpend en kwetterend door bomen en struiken bewegen. Acrobatisch hangen ze aan dunne takjes om insecten en spinnetjes te vangen. Hun zachte, hoge roepjes “tsirrr” verraden vaak hun aanwezigheid nog voordat je de groep in beeld hebt.
Ondanks hun fragiele uiterlijk zijn staartmezen standvogels: ze blijven hier ook in de winter, waarbij ze dicht tegen elkaar aankruipen om warmte te delen. Hun levendige verschijning en sterke onderlinge band maken ze tot een van de meest charmante en geliefde vogels van ons landschap.
Habitat
De staartmees houdt van struikrijke en halfopen landschappen. Je vindt hem in parken, tuinen, houtkanten en bosranden, maar ook in jonge aanplantingen en ruige gebieden met veel struiken. Hij vermijdt dichte, donkere bossen, want hij zoekt vooral naar plekken met veel fijne takken waar hij behendig kan foerageren. Daar scharrelt hij rond in groepjes, voortdurend in beweging, op zoek naar insecten, larven en spinnen die hij uit bladeren en spleten peutert. Zijn voorkeur voor structuurrijke gebieden maakt dat hij zich goed thuis voelt in zowel het boerenlandschap als in woonwijken met genoeg groen.
Nestgedrag
Het nest van de staartmees is een waar meesterwerkje van architectuur. Het mannetje en vrouwtje bouwen samen een bolvormig nest van mos, korstmos, spinnenwebben en veertjes. Het nest is zo kunstig geweven dat het haast een zachte cocon lijkt, met een kleine ingang aan de zijkant. Vaak is het nest goed verborgen in een struik, braamstruweel of dichte heg, waardoor het bijna onvindbaar is.
De broedtijd begint rond april. Het vrouwtje legt meestal 8 tot 12 kleine eieren, die ze uitbroedt terwijl het mannetje helpt met voedsel aanbrengen. Na ongeveer twee weken komen de kuikens uit. Beide ouders voeren onafgebroken kleine insecten en larven aan, soms geholpen door andere groepsleden. Dit is een bijzonder sociaal gedrag dat niet vaak bij zangvogels voorkomt.
Na twee weken zijn de jongen sterk genoeg om uit te vliegen, al blijven ze nog een tijd afhankelijk van hun ouders en hun groep. Het beeld van een groep jonge staartmezen die piepend en acrobatisch door de takken zwermen, is een van de meest levendige taferelen van de lente.
Foto’s
