Ga naar de inhoud
Beschrijving
De bonte vliegenvanger is een kleine zangvogel die vooral in het voorjaar opvalt door zijn contrastrijke zwart-witte verenkleed en zijn heldere zang. Het mannetje is in broedkleed prachtig scherp getekend: zwart op de kop, rug en vleugels, met witte vleugelvelden, witte onderzijde en een opvallende witte vlek op het voorhoofd. Het vrouwtje is soberder gekleurd in bruin- en grijstinten, maar heeft dezelfde elegante bouw en lichte vleugelstrepen.
Zoals zijn naam al verraadt, jaagt de bonte vliegenvanger voornamelijk op insecten. Hij kiest een uitkijkpost, maakt korte, wendbare vluchtjes en grijpt vliegende insecten in de lucht, om daarna weer terug te keren naar dezelfde zitplaats. Deze typische jachttechniek geeft hem een levendig, alerte uitstraling.
De soort is een trekvogel die in april uit Afrika terugkeert naar Europa om te broeden. In Vlaanderen broedt hij vooral in loof- en gemengde bossen, vaak op plekken met veel oude bomen en open plekken waar hij goed kan jagen. Hij maakt graag gebruik van nestkasten, waardoor hij in sommige natuurgebieden en tuinen vrij algemeen voorkomt.
Zijn zang is een levendige, gevarieerde strofe van heldere, soms wat melancholische tonen. Daarmee laat hij in de lente van zich horen om een territorium af te bakenen en een partner te lokken.
De bonte vliegenvanger is daarmee een elegante zomergast: een vogel die met zijn zwart-witte contrast, energieke jachtvluchten en vrolijke zang leven brengt in onze bossen.
Habitat
De bonte vliegenvanger voelt zich thuis in loof- en gemengde bossen, maar ook in parken, boomgaarden en tuinen met oude bomen. Belangrijk is dat er voldoende open plekken zijn om insecten te vangen én geschikte holtes om in te nestelen. Hij jaagt vaak vanaf een lage tak of uitkijkpost, vanwaar hij korte, sierlijke vluchtjes maakt om insecten uit de lucht te plukken. In Vlaanderen is de soort vooral aanwezig in bossen op zandgronden en in gebieden waar nestkasten worden aangeboden – die neemt hij namelijk dankbaar in gebruik.
Nestgedrag
De bonte vliegenvanger broedt in boomholtes of nestkasten. Het nest wordt gebouwd door het vrouwtje en bestaat uit een los geheel van bladeren, mos en gras, bekleed met fijnere materialen zoals haren of veren.
De broedtijd loopt van eind april tot juni, kort na de terugkeer uit Afrika. Het vrouwtje legt meestal 5 tot 7 eieren, die zij alleen uitbroedt gedurende ongeveer twee weken. Het mannetje helpt intussen met voedselvoorziening en verdedigt het territorium.
De kuikens worden door beide ouders gevoerd met insecten en rupsen, die in de eerste weken overvloedig aanwezig zijn. De jongen verlaten na ongeveer twee weken het nest, maar worden nog enige tijd door de ouders begeleid. In jaren met veel voedsel kan soms een tweede broedsel volgen.
De timing van zijn komst en broedperiode maakt de bonte vliegenvanger een klassiek voorbeeld van seizoensafstemming: hij arriveert in onze streken precies wanneer de rupsenpopulaties pieken, zodat zijn jongen voldoende voedsel hebben om groot te worden.
Foto’s
